Monday, November 3, 2014

Монгол-Англи хэлний багшийн төгсөлтийн шалгалтын хөтөлбөр



“ГУРВАН-ЭРДЭНЭ” БАГШИЙН ДЭЭД СУРГУУЛЬ
ХЭЛБИЧГИЙН УХААНЫ ТЭНХИМ















ТӨГСӨЛТИЙН ШАЛГАЛТЫН ХӨТӨЛБӨР
(монгол хэл – англи хэлний багш мэргэжил)























Улаанбаатар хот
2014 он

ТӨГСӨЛТИЙН ШАЛГАЛТЫН ХӨТӨЛБӨР
(Орчин цагийн монгол хэл, дидактик)


Зорилго
“Гурван-Эрдэнэ” БДС-ийг “Монгол хэл, англи хэлний багш” мэргэжлээр төгсч буй оюутнуудын эзэмшсэн байвал зохих авиа зүй, үгзүй, өгүүлбэрзүй, үгийн сан судлал, монгол бичиг, найруулгазүй, хэл шинжлэлийн удиртгал, монгол хэл шинжлэлийн түүх, эх судлал, монгол хэл заах аргын талаарх мэдлэг, чадвар, дадал, төлөвшлийн түвшинг тодорхойлж бакалаврын зэрэг олгох эсэхийг шийдвэрлэх зорилготой.

Шалгалтын арга, хэлбэр
·         Онолын шалгалтыг авахдаа: Хэл шинжлэлийн онол болон заах аргын асуултыг амаар асууж шалгана.
·         Чадвар илрүүлэх даалгаврын гүйцэтгэлийг шалгахдаа: Өгөгдсөн эх дээр авиа, бүтээвэр, үгийн сан, өгүүлбэрзүй, эхийн задлал хийж, монгол бичгээр бичүүлнэ.
  
Шалгалтын агуулга

Онолын асуулт

1.     Авиазүйн ухааны судлагдахуун, үндсэн асуудал, судалгааны аргууд
2.     Хэлний авиа өөрчлөгдөн хувьсах тухай
3.     Хэлний авиаг өгүүлүүр, сонсолзүй, үүргийн талаас хэрхэн тодорхойлдог вэ?
4.     Хэлзүйн судлах зүйл, хэлзүйн утга, хэлбэр, арга, хэлзүйн айн тухай
5.     Холбох ёс, үг ба өгүүлбэрийг холбох холбоо, арга хэрэглүүр тус бүрийн онцлог
6.     Холбоо үг, түүний ангилал.  Чөлөөт  ба чөлөөт бус холбоо үг, тэдгээрийн онцлог. Холбоо үг өгүүлбэр хоёрын ялгаа
7.     Үгсийг аймаглах зарчмууд, монгол хэлний үгсийн аймгийн бүрэлдэхүүн, эрдэмтдийн санал
8.     Үгийн сан судлалын үндсэн асуудлууд, онцлог
9.     Үгийн сан баяжих арга замууд
10.  Бүтээвэр, түүний ил ба далд хувилбар, ангилал, тэг бүтээврийн тухай
11.  Үг бүтэх аргын тухай ойлголт. Дагаврын болон үг нийлэх аргаар үг бүтэх нь
12.  Монгол үгийн бүтцийн онцлог. Язгуур бүтээвэр түүний ангилал онцлог, дагавар ба нөхцөл бүтээвэр тус бүрийн онцлог шинжүүд
13.  Нэрийн ба үйлийн холбох нөхцөл, тус бүрийн утга, үүрэг
14.  Үл хувилах үгсийн аймаг, тэдгээрийн утгазүй, хэлзүйн онцлог
15.  Туслах үгс, тэдгээрийн үүрэг
16.  Орон цагийн нэр, түүний утгазүй, хэлзүйн онцлог
17.  Үйл үг түүний утгазүй, хэлзүйн онцлог шинж
18.  Жинхэнэ нэр, түүний утгазүй, хэлзүйн онцлог шинж
19.  Төлөөний үг түүний утгазүй, хэлзүйн онцлог
20.  Өгүүлбэрзүйн судлагдахуун, үндсэн асуудал, нэгжүүдийн бүрэлдэхүүн, тогтолцоо, судалгааны тойм
21.  Хэлбэржсэн үг, түүний утга, үүрэг, хэв шинж
22.  Өгүүлбэрийн гишүүн, түүний ангилал. Судалгааны тойм.
23.  Өгүүлбэрийн  гол, дэд, захын дэлгэрүүлэгч гишүүд, тэдгээрийн илрэх байдал, харьцаа, хэлбэржилт (үүр өндгийн загвар дээр тайлбарлах)
24.  Энгийн өгүүлбэр, түүний ангилал. Бүтэц ба бүтэц бус өгүүлбэрийн тухай.
25.  Нийлмэл өгүүлбэр. Судалгааны тойм, ангилал
26.  Зэрэгцсэн нийлмэл өгүүлбэр, түүний хэсгүүдийг холбох арга, хэрэглүүрүүд
27.  Угсарсан нийлмэл өгүүлбэр, түүний үндсэн шинж, ангилал
28.  Харилцан захирсан нийлмэл өгүүлбэр, түүний илрэх шинж
29.  Байц ба тусагдахуун гишүүн өгүүлбэрийн ялгаа, тус бүрийг  холбох арга,  хэрэглүүр
30.  Тодотгол гишүүн өгүүлбэр, түүний илрэх нь
31.  Найруулга зүйн судлагдахуун, үндсэн асуудал 
32.  Найруулгад тавих шаардлага, түүнийг зөрчсөнөөс илрэх алдаа, ангилал
33.  Эрдэм шинжилгээний найруулга, түүний  онцлогууд
34.  Уран зохиолын найруулга, түүний  онцлогууд
35.  Сонин нийтлэлийн найруулга, түүний  онцлогууд
36.  Албан бичгийн найруулга, түүний  онцлогууд
37.  Ярианы найруулга, түүний  онцлогууд
38.  Эх судлалын ухааны судлагдахуун, үндсэн асуудал, эхийн нэгжүүдийн тогтолцоо
39.  Эхийг утга, бүтэц, хувиргал, соёлын үүднээс задлан тайлбарлах тухай
40.  Эх зохиоход тавих шаардлага, эхийг ангилах нь. Эхийн доторх хэсгүүдийг холбох арга хэрэглүүрүүд
41.  Утга судлалын ухаан, түүний судлагдахуун
42.  Монгол хэлний хөгжлийн түүх, түүний үе шат
43.  Орчин цагийн монгол хэл аялгуунуудын тухай

Дидактикийн асуулт

1.      Дидактикийн хичээлийн үзэл баримтлал, зарчмын тухай
2.     Монгол хэлний боловсролын стандартын хэрэгцээ, зорилго, зорилт, бүтцийн тухай
3.     Монголхэлний боловсролын стандарт, агуулгын айн тухай
4.     Монгол хэлний боловсролын аргазүйн стандарт, аргазүйн зарчмын тухай
5.     Цогц чадамж гэж юу вэ ? Таны сургалтад цогц чадамж хэрхэн илэрдэг вэ?
6.     Орчин үеийн хичээл, түүнд тавигдах шаардлага
7.     Хичээл хоорондын уялдаа холбоо
8.     Хөтөлбөр боловсруулах аргазүй
9.     Багш бол бүтээлч, хөгжингүй, үзэл баримтлалдаа үнэнч байх зарчмыг тайлбарлана уу ?
10.  Хөтөлбөр боловсруулахад юуг голчлон анхаарвал зохистой вэ?
11.  Сурах бичгийн дасгал, даалгаврыг хэрхэн ажиллавал зохистой вэ?
12.  Сургалт амжилттай болохын үндэс юу вэ?
13.  Мэдлэгийн шаталсан тогтолцоог тайлбарлана уу?
14.  Өнөөгийн боловсролын чиг хандлага, онолын тухай
15.  Үнэлгээний стандартын тухай? Хүүхдийн суралцаж буй байдлыг хэрхэн үнэлбэл зохистой вэ?
16.  Хүүхдийн нас сэтгэхүйн онцлог сургалтад  хэрхэн нөлөөлөх вэ ?
17.  Өгүүлбэр заах аргазүйн онцлог, түүнийг жишээн дээр тулгуурлан ярина уу?
18.  Эх заах аргазүйн онцлог, түүнийг жишээн дээр тулгуурлан ярина уу?
19.  Үг, бүтээвэр заах аргазүйн онцлог, түүнийг жишээн дээр тулгуурлан ярина уу?
20.  Үгийн сан заах аргазүйн онцлог, түүнийг жишээн дээр тулгуурлан ярина уу?
21.  Монгол хэлний хичээлд сургалтын ямар ямар бүтээлч аргыг хэрэглэвэл оновчтой вэ? Яагаад?
22.  Сурагчийн сурах сэдэл тэмүүллийг хэрхэн хөтлөх вэ?
23.  Багаар ажиллахын давуу ба сул тал? Багаар ажиллуулах арга хэлбэрийн тухай ярина уу ?
24.  Эх хэлний сургалтын давуу тал, эх хэлний сургалтын цогц чадварын талаар ярина уу ?
25.  Үнэлгээ, түүний хэлбэрүүд
26.  Шийдвэрлэх асуудалд тулгуурласан практик үйлийн аргын тухай
27.  Сургалтын аргын давуу ба сул талын тухай ? Хэрхэн зөв ашиглах вэ ?
28.  Интеграцийг хичээлд хэрхэн хэрэглэх вэ?
29.  Орчин үеийн сургалтын онцлог нь юу вэ ?
30.  Ур ухаан төлөвшихүй, мэдлэг эзэмшихүйг хэрхэн бий болгох вэ?
31.  Хэлний нэгжүүдийг дөрвөн айн талаас тайлбарлан таниулахад анхаарах зүйлс
32.  Эх судлалын хичээлээр ямар цогц чадамжийг эзэмшүүлэх вэ?
33.  Хичээлд шинжилгээ хийх ДСЭБ \SWOT\-ын аргын тухай ярина уу?
34.  Хичээлд шинжилгээ хийх аргуудын тухай жишээгээр тайлбарлана уу?
35.  Үнэлгээний шалгуур, жишиг даалгаврыг хэрхэн боловсруулах вэ?
36.  Сурагч төвтэй сургалт дахь багшийн оролцоо, үйл ажиллагааны тухай
37.  Блүүмийн асуултын аргын тухай
38.  Пирамид арга, онцлог үр дүнгийн тухай
39.  Сэтгэхүйн 6 дүрслэл буюу Блүүмийн таксономийн тухай ярина уу ?
40.  Боловсролын шинэчлэлд оюутны ямар ямар оролцоо байх вэ?

Чадварын асуулт

Эхийн түвшинд
·         Өгөгдсөн эхүүдийн дөрвөн санааг өгүүлэгдэхүүн, бүтэц, зохиомж, явдалтай холбон тайлбарлана.
·         Тодруулсан үгсэд үгзүйн  болон авиазүйн бүрэн задлал хийнэ.
·         Эхийн доторх онцолсон өгүүлбэрийг бүтцээр нь задлаад,  монгол бичгээр хөрвүүлж, дэвтэрт болон самбарт алдаагүй, цэвэр сайхан бичнэ.
Найруулгазүй
·         Өгөгдсөн сэдвүүдийн дор найруулгын 4 хэв маягаар эх зохионо. (Үгийн тоо: тус бүр 40) “Хүн”, “Сэтгэл”, “Амьдрал” гм
·         Ажилд орох өргөдөл бичнэ.
·         Сурагчийн тодорхойлолт бичнэ.
·         Өгөгдсөн найруулгын алдаатай өгүүлбэрийн алдааг тодорхойлж, засч бичнэ.



Жишиг эхүүд
1.     Зохирохуй
... Бороо бүүр онгойход орой болж, хувцас нэвт норсон байна. Майхан руугаа алхана. Инээд хүрнэ.
Дотроо бодно: “Ай энэ, орон болин орох шиврээ бороог дээ! Хувцас норгон, хатаан норгосоор ус болгочихожа.з шүү! Хууран болин хуурахын үлгэр-энэ муу орон болих бороонд би шалба норчихлоо! Хадан болин хадсаар ч хийхээ хийчихлээ. Аяа, зохирохуй хэмээгч энэ бус байгаа?”...
Инээд хүрнэ. Норсон майхан руугаа норсон хувцастайгааү.з алхана.
Хадаж мөрлөсөн нойтон өвс ард ногоорно.
Майхандаа хүрнэ...
Бороо шивэрнэ...
Галаа түлнэ...
Галын дөл инээд алдана...
Хадаж мөрлөсөнү.з нойтон өвс майхны үүдээр харагдана. Галын дөл бид хоёр инээд алдана.
/Д.Урианхай/

2.     Мөс
Мөсийг юутай ч зүйрлэж боломгүй мэт санагддаг. Мөсний мөн чанарт нэвтэрье гэвэл харах багадна. Барих ч багадна. Харин амтлах хэрэгтэй.
Хэлэн дээрээ тавиад, нүдээ анин зугуухан хүлхү.з. Хүлхэх тусам та мөсний ариун тунгалгийг мэдрээд зогсохгүй аливаа шинэ сэргэг юмны шинж болсон бусдаас ялгагдах содон сонины нь мэдрэх болно. Шинэхэна.з цасны үнэр, амтыг зөвхөн мөс л удаан хадгалж чаддаг юм байна ч гэж бодогдож мэднэ. Энэ бүхэнд сатааралгүй цааш нь хүлхэх хэрэгтэй. Хүлхэн хүлхсээр эцэст нь та зөвхөн мөсөнд л байдаг тэр нэгэн гайхамшигт шинж чанарыг мэдэх болно. Тэр бол идэр есийн жавар. Мөсний чинхүү мөн чанар нь энэ. Хүлхэх тусам жижгэрэх авч дуусан дуусталаа мөнөөх жаврааү.з хадгалан хадгалсаар дуусдаг. Магадгүй, аливаа  ариун тунгалаг юм бүхэн өөрийн мөн чанарыг дуусан дуусталаа хадгалдаг ч байж мэднэ.
/Д.Батбаяр/

3.     Сүүдэр
Баруун уулын хэцэд зэс хөөмөл шиг наран туяандаа аргамжаатай мэт  тонгойжээ. Арван сарын сэрүүн өдрүүдийнү.з үүлгэр салхиа.з навчаа үдсэн моддын нүцгэн мөчрийг тохуурхан сэвнэ. Үүл хаасан Цагаан шовхын сүүдэр бэлрүүгээ сунан сунан мөлхөнө.
             Миний сүүдэр ч биеийг минь уртасган уртасган газар эсгэх агаад хөдөлгөөн бүрийг минь элэглэн давтана. Үдийн л үед өвдөг доогуур шургах нь холгүй булталзаж ү.з байсан сүүдэр  ийн сунасан нь буцах цагийг сануулан сүүдрээр минь анхаарлын тэмдэг тавьсан санагдана. Сүүдэр уртсах нь нар надаас холдсоор яваагийн шинж ажээ. 
                          /Н.Өлзийбат/

4.     Намар
            Хүдэнтэх уулын оройг харганын ноос шиг үүлс бүчнэ. Үнэгэн зоо шиг ухаа хөндийд хийсэх хамхуул үргэсэн зээр шиг цахилан одно. Нуур шиг цэлийх хөх тэнгэрт нүүдлийн шувууд тугийн зэв шиг хошуурна. Унасан морины дэлнээс сэрүү татаж, удахгүй ирэха.з өвлийн зарыг шивнэнэ. Намрын тариан дунд сар хээр хононо. Хурдны морьдынх шиг босоо тоос өдөржин суунагласан тал хөндий их ажлын хөлд тос даан борлоно. Шөнийн талд комбайны гэрэл үдшийн од шиг олон. Тэнд тариачин хүн тухтай ч амрах завгүй. Гагцхүү инээх л завтай. Энэ инээдээс ажил амьдралын бүх баяр баясгалан гэрэлтэнэ. Тэр гэрэл намрын өнгө жавхаа, дуу хуур мөн. Намрын жинхэнэ өнгө хүний ариун цагаан хөдөлмөрөөс ү.з тийн төрнө гэж би бодном. Тиймээс намрын халуун шаргал өнгө сэтгэлд уусан бодол будна. Харин буцах шувуудын дуунаар навчис уяран унах нь учирсны хойно хагацах шиг хэцүү орчлонд үгүйг өгүүлнэ.
            Амьдрал намар шиг өгөөжтэй ч нас ахих нь сэрүү унах шиг санагдана. Ай хөөрхий, намар аа гэж” сэтгэлийг ногооны аагаар согтоож, зоригийг хадуурын ир шиг хурцалж ү.з өгөөд буцах юм даа.
/Н.Өлзийбат/

5.     Өс өвөрлөх
            Сэтгэлийн талбайд унасан тэнэглэлийн үр. Өөртөө гай тарьсан хүнийг өршөөхөөс илүү, муу муухайгаас зайлах аргагүйг зөвхөн мэргэд а.з, уужуу тэнүүн сэтгэлтнээс бусад нь үл ухаарна. Ихэнх хүмүүс муу муухайг муухайгаар хариулдгаасү.з бусдын буй болгосон муу муухайг улам их болгохоос хэтэрдэггүй.
            Нэгэн малчны шөл хийж ууна гэж бодож байсан эргүү төлгийг нь зэрлэг нохой барьчихжээ. Уурлаж хорссон мөнөөх малчин зэрлэг нохдыг буудаж алъя гэтэл буугүй учир нохойд бариулсан эргүү төлөгнийхөө ү.з маханд үнэгний хор хаяад явжээ. Гэтэл хорт мах идсэн зэрлэг нохос галзуурч, нөгөө малчны хоттой хонь, айлынх нь үхэр малыг бүгдийг барьчихжээ.
/Д.Батбаяр/

6.     Миний голын чулуу
Хэчнээн зуны нар бороо хэчнээн өвлийн цас жавар, салхи шуурга, баяр гунигийг хэлж чадах түүхч миний голын үхэр чулуу. Хэн ч түүнийг тоодоггүй, юу ч түүнийг анзаардаггүй хэрнээ үхэр чулуу л гэдгийг хүн бүхэн мэднэ. Он жил дээгүүр нь үүлтэй нүүж, он жил дэргэдүүр нь горхитой а.з урсавч он жилийг үдсээр үлдэх миний голын үхэр чулуу эх нутагтаа эгнэгт оршихын ү.з тууль ү.з хайлсаар салхи бороонд элэгдэн торойно.
/Н.Өлзийбат/

7.     Уулс минь
Манай нутагт алтанхан толгодыг ү.з Аараг гэж нэрлэдэг ү.з. Азтай нэгхэн ааргаас Алтайн уулс минь эхэлж, алсхан говьд аанай л ааргаар төгсдөг байх ... Амьда.з яваа насандаа хэдэн уул үзэх юм... Адтай, эзтэй энэ хорвоо хэдэн ч уултай юм... Алтай шигээ тэр бүгдийг хайрлаж чадах ч юм уу, үгүй ч юм уу... Алд бие минь яав ч энэ дэлхийн уул бүхнийг хайрлахад хүрэлцэхгүй болохоор хүн гэдэг яасан ч хувь тавилангүй юм бэ гэмээр...
Дэлхийн уулс бүгдэд хайраа хүртээж чадахгүй ч дэлэмхэн бие, эгэлхэн бодол, илч дүүрэн халуун сэтгэл минь эх орныхоо уулс бүхэнд хайраа шингээж амжина гэж санахаас л дээлэндээ ч багтахгүй болж бардамнан омогших юм. Намар намрын шувуудын дэвэлтийг тоолон бодлогоширч, дууг нь чагнан мэлмэрч, нас буяны орчлонг элээдэг буурал уулс минь...
Б.Цогзаяабаатар

8.     Озоны нүх
            Эрдэмтэд дэлхийн өмнөд ба умард туйлын агаарын үзэгдлүүд төстэй гэж нотолжээ. Өмнөд туйлын озоны хэмжээ багасч, “озоны   нүх” гээчийн цараа улам тэлсээр байна гэж тойрог замаас авсан мэдээлэл хүн төрөлхтнийг ү.з айлгаж байна. Хүчилтөрөгчийн атомоос бүрддэг озон гэдэг цэнхэрдүү хий нь 10-15 км-ийн өндөрт наад зах нь 20-25 км-ийн зузаантай байдаг ажээ.
            Озоны мандал бол нарны хэт ягаан, хэт богино туяаны хөнөөлтэй нөлөөнөөс дэлхийн хамаг амьд биетийг хамгаалдаг бөгөөд энэхүү озоны давхаргын ачаар манай дэлхийд амьдрал үүссэн гэж эрдэмтэд үздэг. Манай гаригийн амьдрал гурван тэрбум гаруй жилийн түүхтэй боловч сүүлийн хэдэн арван жилийн дотор ой модоо маш ихээр сүйтгэж, олон а.з нуур мөрнийг бохирдуулснаас ү.з агаар мандалд озоны нүх бий болж байна.
            Манай дэлхий барагцаалбал зуун тэрбум орчим тонн хүчилтөрөгч гаргадаг боловч байгаль хийгээд агаар мандлыг бохирдуулах нь ихэссээр буй тул тэнгэрийн зулай цоорч, амьтан бүхэн үхлийн туяанд нэрвэгдэж болох юм.

9.     Намар аа гэж...
Аяа хөөрхий... Хаврыг учрал хэмээгээд, зуныг дурлал гэвэл, алтанхан намар минь чи яалт ч үгүй хагацал санаашралү.з нь байна биз. Намар л навч шарлаж мөчир нүцгэрдэг. Намар л шувууд буцаж нуур эзгүйрдэг.
...Чиний тухай бодлуудыг минь намрын салхи холоо хийсгэж
Чийглэг зөөлөн уруулын чинь хээ навчтай цуг хатчихсан байна
Амрагийн сэтгэл а.з шувуу шиг үргэж би намар шиг гунихын цагт
Арван сар гэдэг надад амьдрал шиг урт санагдаж байна... Дуулъя даа дуулъя намар юугаа. Дууланхан байж уйлъя даа ү.з.

10.  Шар булаг
     Нэр чинь шар ч ус чинь цэнгэг, нутгийн булаг, эрдэнийн рашаан билээ чи.
     Хуртайд үерлэн цовхчихыгү.з чинь үзсэнгүй. Нартайд гөлрөн ширгэхийг чинь харсангүй. Хүн малү.з ундаалан мяралзахдаа хялгасын төдий ч  дундраа нь үгүй. Өнө мөнхийн хөдөлгөөндөө саатал үзэн зогсоо нь үгүй.
     Шүд  ташсан хүйтэн усанд нь сар булхана. Сүү орлом ариун урсгалд нь нар самарна.
     Дэргэд нь арван азарга адуу хураахад ч нуур шиг арвин хэвээрээ, дээрээ ганцхан а.з навч унахад ч нүд шиг анивчих нь эмзэгхэн.
        Нутгийн нүд -  мөнхийн рашаан.
        Шар булаг    миний хайр

11.  Сүүдэр
“Шувууны үүрэн дээр миний хүү сүүдрээ тусгаж болдоггүй юм шүү. Эх нь голдог юм.” гэж ижий минь дандаа захидагсан.
Энхрий үрээ голохыг би мэднэ. Хөөрхий тэр нялх амьтныг эх нь голбол агаар тэнгэрт салхи шиг хөөрөха.з унаган жигүүр хэрхэн ургана. Ээжийн захисан үг хэзээ ч үл мартагдана. Амьтны нялх үр сүүдэр тусахад л хиртэм тийм ариухан аж. Мөн эхийн халуун сэтгэл гэдэг сүүдэр туссан үрээсээ хиртэхээр тийм тунгалаг байдаг байна. Энэ л учир алив нэгэн унаган жигүүрээ ургуулж амжаагүй  жигүүртнийү.з үр өндөг дээр сүүдрээ тусгачхуузай хэмээн болгоомжилж, эх амьтан доошоо болгоомжтой харж явнам. Энэ л учир алив нэг амьтны сүүдэр дор өртөж, ачит эхийнхээ хайрын тунгалаг сэтгэлийг хиртээчхүүзэйү.з гэж эмээн нялх буурай нь дээшээ харж бас явна.
/Д.Батбаяр/
12.  Энэрэхүйн сурвалж
Эх орноо ү.з эс хайрласан хүн эхийгээ ч эс хайрлана. Юуг ч эс хайрлана. Өөрөөсөө өөрийг өрөвдөх, өршөөлийг эс мэднэ.
Гаднах а.з сав ертөнцийн хийгээд доторх үр амьтныг энэрэх ачлах сэтгэл гагцхүү унасан газар, угаасан усаа хайрлах элэгнээс хүмүүнд үүснэ.
Эх орноо гэх элэггүй хүн энэрэхүйн сурвалжид сэтгэл эс барилдсаны учир юуг ч эс хайрлана.
Өөрөөсөө өөр юуг ч эс өрөвдөнө.
Юуг ч эс өршөөнө.
/Д.Урианхай/
13.  Навч
Улиасны навчнаасү.з нэгийг санаандгүй тасалчхавү.з. Нов ногоон. Ирэх цагийн сүүдэр ч унаагүй цэл залуу. Адуу янцгаахад мөчир дээрээ догдлон дэрвэлзэхээр томоогүй гэнэн бяцхан навч.
Хөөрхийг ямар гайгаар тасалчхав даа. Хэчнээн нарны илчийг амсаж, хэдэн хурын чийгийг шимэх байсан юм билээ.
Хөөрхий хэмээн зөөлнөөр имэрч үзвэл ар талд нь өт булагнасан байлаа.
Уухай! Өтний оромжа.з байх нь! Ямар азаар таслав аа! Тэгвэл ч дэргэдэх нь! Хажуудах нь! Буй бүхий мөчрөөрөө өтсөн байгаа даа. Удвал иш өтнө! Үндэс өтнө! Үр өтнө! Өтнө!  хэмээн мөчрөөр нь таслаад харвал мөчир өтөөгүй байлаа. Дэргэдэх бүх навч нь! Хажуудах бүх навч нь! Өтөөгүй! Өтөөгүй байлаа.                                               
/Д.Батбаяр/

14.  Шандас
            Өвлийн морин уралдаан замын хөлдүү цасыг хайлуулан, хүлэг морьдын ган туурай тачигнан ирэв. Хамрынх нь самсаа сарталзан амьсгаадах хүлгийн бүх биед цан хүүрэг цохиж, намрын цагаан хяруу шиг дарайна.
            Элбэг дээл халхалзуулсанү.з эзэн нь хурдан хүлгийнхээ торгон магнайг том нударгаарааү.з арчих авч алтан жолоо өргөсөнд нь тун ч бахархалтайяа олны дээгүүр хараачилна. Хурдана.з хүлэг нь эзнийхээ бардам зан, хөөр бахархлыг төрүүлсэн ч уушгиндаа хатгаа авснаас хөлстэй бие нь бөн бөн чичирнэ.
            Газрын холыг эвхэн сунайх ган дөрвөн туурайт хүлгийн шандас арай ядан тогтон буйг эзэн нь эс анзаармуй.
/Д.Батбаяр/
15.  Өвгөн Балданы яриа
            Сум ороод ирж явтал замд нэг их сайхан хүрэн бурантаг тааралддаг юм байна. Буугаад авчихсан чинь дахиад тэмээгээ хэвтүүлж чаддаг юм биш. Хэчнээн оролдож яваад, бүр аргаа барахдаа явган ирлээ шүү дээ. Халтар дээсэн бурантгаас болж, хагас өртөө, майжигнахдаа ү.з “Чи юу ойлгосон бэ?” гэж надаас асуу л даа.
Би наян гуравтай. Харья гэхэд нүд байхгүй хазъя гэхэд шүда.з байхгүй, харайя гэхэд хөл байхгүй. Ер нь юм бүхэн л сөнөж доройтож байх юм. Гэтэл хүний шунал гээч өтөлдөггүй гайхал байжээ. Ная гарсан өвгөн надад дээсэн бурантаг бүү хэл алтан бурантаг ч хэрэггүй баймаар. Гэтэл болдоггүй юм байжээ. Үгүй ер өө ! Унасан тэмээгээ ү.з хэвтүүлчих тэнхээгүй байж бас олзонд дурлана...
Ёх ёх хөл хөл, хажуулах минь                                                
 /Ж.Лхагва/
Найруулгын алдаатай өгүүлбэрээс
ü  Хөвгүүдийн ирээдүйн өсөлтийг мэдэхийн тулд тухайн хүүхдийн эцгийн нурууны өндөр дээр эхийн нурууны өндрийг нэмж, гарсан тоог 108-аар үржүүлээд хоёрт хувааж гаргадаг байна.
ü  Хаалттай үзүүлэх тоглолт болно. Өргөнөөр ирж үзнэ үү.
ü  Олон сонинуудыг зориуд судалж цаг гарздах тэнэг бодол надад төрсөнгүй.
ü  Би тэр хүүхнийг зориуд чанга чанга ширтэж байв.
ü  Малын төрөл төрөгсдийг сайжруулснаар түүний ашиг шим дээшилж байна.
ü  “Хүмүүс”, “болжмор” “ууль” хоёрт хуваагддаг бол… орой унтаж орой босдог жинхэнэ ууль учраас “би хэнээс ч илүү унтаж чаддаг” гэж захидлаа төгсгөсөн байж билээ.
ü  Тэнд зайдасны оочерт хүмүүс багширна. Хүн гэж хөл тавихын аргагүй улам өтгөрчээ.
ü  Ялангуяа хавар бол бараг өдөр бүр өнжихгүй шуурна. Цасаар ч шуурна. Гэхдээ элсээр голдуу шуурдаг ажээ.

Онолын асуултын үнэлгээний шалгуур
·         Сугалсан асуултыг онолын үндэслэлтэй, холбогдох жишээ баримт ашиглан ярьж байгаа эсэх;
·         Багшийн нэмэлт асуултыг үнэн зөв, товч тодорхой хариулж байгаа эсэх;
·         Оюутан өөрийгөө хэрхэн илэрхийлж, ярьж  байгааг харгалзаж үнэлнэ.   

Чадварын асуултын үнэлгээний шалгуур
Авиазүй:
·  Эх дэх тодруулсан үгийн авианы шинжийг зөв тодорхойлсон эсэх;
·  Хэлэхүйн урсгалд авиа хувьсан өөрчлөгдөх зүй тогтлыг зөв тайлбарласан эсэх;

Үгзүй:
·  Эх дэх тодруулсан үгэнд үгийн бүтцийн, үг бүтэх ёсны, үгсийн аймгийн задлал зөв хийсэн хийсэн эсэх ;

Өгүүлбэрзүй:
·  Эхээс тогтвортой холбоо үгийг зөв олсон эсэх;
·  гол ба гишүүн өгүүлбэрүүдийг оновчтой тодорхойлсон эсэх;
·   Эхээс сонгосон өгүүлбэрээ үүр өндгийн загвараар тайлбарласан эсэх;
·  Эхээс өөрсдийн сонгосон  өгүүлбэрүүдэд хувиргалыг оновчтой хийсэн эсэх;
·  Эхээс сонгосон өгүүлбэртээ илрэх баймж санааг тайлбарласан эсэх
·  Монгол бичгээр алдаагүй, зөв бичсэн эсэх

Эх:
·  Эхийг утга, бүтэц, хувиргал, соёл (өгүүлэгдэхүүн, бүтэц, зохиомж, явдал)-ын үүднээс тайлбарласан эсэх

Найруулгазүй:
·  Найруулгын алдаагүй бичсэн эсэх
·  Сэдэв агуулга тохирсон эсэх
·  Гол санаагаа гаргаж чадсан эсэх

Бие даан хийх ажил

Зөвлөмж:
1.     Онолын хэсэг, 2. Тодорхой сэдвээр боловсруулсан нэгж хичээлийн хөтөлбөр 3. Ээлжит хичээлийн хөтөлбөр гэсэн үндсэн хэсгээс бүрдэнэ. Үүнд:
Онолын хэсэгт зорилго, зорилт, асуудлын судлагдсан байдлыг тоймлон гаргах, түүнд дүн шинжилгээ хийх, тухайн сэдвээр агуулгын айн босоо, хөндлөн холбооны дагуу сурах бичигт онолын анализ хийх хэрэгтэй.
Тодорхой сэдвээр нэгж хичээлийн хөтөлбөр боловсруулахдаа агуулгын үлгэрчилсэн хүрээ, монгол хэл уран зохиолын боловсролын стандарт, хувилбарт сурах бичиг болоод бусад холбогдох материалыг судлан тусгасан байна. Тухайн ангийн бүлэг сэдвийн тогтолцоог гаргаж, түүнээсээ нэгж хичээлээ сонгон хөтөлбөр боловсруулахдаа ялангуяа хамрах хүрээг тодорхойлохдоо сурагчдын өмнөх төсөөллийг судалж тодорхойлох, тухайлбал,юуг ойлгож мэдсэн, ямар чадвартай, танин мэдэхүйн аль түвшинд ажиллах боломжтойг урьдчилан судалсан байна. 


Нэгж хичээлийн сэдэв
Ээлжит хичээлийн сэдэв
1


12 анги


Найруулгазүйн үндсэн ойлголт
·           Эсээ найруулгын төрөл,
·           Найруулгын хэв маягийн тухай
·           Илтгэлийн тухай
Үгийн сангийн үүсвэр бүрэлдэхүүний тухай
·           Хүндэтгэлийн үг,
·           Ерөөлийн үг хэлэлцэх
2



11 анги



АБН, ЭШН-ын онцлог, тэдгээрийн төрөл зүйл
·          АБН түүний онцлог
·          ЭШН түүний онцлог
Ярианы найруулгын онцлог
·          Ярианы найруулгын онцлог
Найруулгын хэв маягийн тухай
·           Тоочих найруулга,
·           Тайлбарлах,
·           Хүүрнэх,
·           Эргэцүүлэх найруулга
Үгийн сангийн идэвхтэй ба идэвхгүй үгийн тухай

3




10 анги




УЗН-ын онцлог, түүний төрөл зүйл
·           Эхийн сэдэв,
·           Эхийн гол санаа,
·           Үүдэл, зорьсон,
·           Шинэ санааны тухай
СНН-ын найруулгын онцлог, түүний төрөл зүйл
·           Гол үйлдэгч,
·           Онцолбор ба дэвсвэр
Холимог НӨ-ийн утга, бүтэц, хэрэглээ
  • Эхийн холбох эрэглүүр
Хэлц өгүүлбэрийн санаа
  • Хэлцийн утга санааг тайлбарлах
Үгийн салаа утга
Үгийн утга өөрчлөгдөх тухай
4



9 анги



Эргэцүүлэмжийн үндсэн шинж
·         Эргэцүүлэмжийн үндсэн шинж
·         Эргэцүүлэмжийн холбох ба баймж нэгж
Үгийн утгын харьцаа
·         Үгийн эсрэг ба ойролцоо утга
·         Үгийн төсөөт ба зүйлчилсэн утга
Уншигчийн захидал
·         Уншигчийн захидал, найруулгын онцлог
·         Баймж нэгж
ЗНӨ-ийн утга, бүтэц, хэрэглээ
·         Өгүүлбэрийн утга, бүтэц, хэрэглээ
·         Бүтэц бус өгүүлбэр
·         ЗНӨ-ийн утга, бүтэц, хэрэглээ
·         Зэргэд








Ярилцлага
·         Ярилцлага, найруулгын онцлог
·         Үг бүтээх дагавар
УНӨ-ийн утга бүтэц, хэрэглээ
·         УНӨ-ийн утга, бүтэц, хэрэглээ
·         Харилцан УНӨ
·         Шууд тусагдахуун гишүүн өгүүлбэр
·         Харьяалахын тодотгол гишүүн өгүүлбэр
·         Шууд бус тусагдахуун гишүүн өгүүлбэр
·         Нэрийн хамжсан тодотгол гишүүн өгүүлбэр
·         Үйлийн хамжсан тодотгол гишүүн өгүүлбэр
·         Байц гишүүн өгүүлбэр
Эсээ
·         Эсээ, түүний онцлог, бүтэц
·         Эсээ бичих
Дурсамж
·         Дурсамж, түүний хэл найруулгын онцлог
·         Дурсамж бичих
5





8 анги





Аян замын тэмдэглэл бичих
·         Аян замын тэмдэглэл, түүний онцлог, тавигдах шаардлага
·         Аян замын тэмдэглэл бичих
Тэмдэг нэр, түүний утга, хэрэглээ
·         Тэмдэг нэр, түүний зэрэг
·         Тэмдэг нэр, түүний утга, хэрэглээ
Танилцуулга бичих
·         Танилцуулга, түүний онцлог, тавигдах шаардлага
·         Танилцуулгад задлал хийх
·         Танилцуулга бичих
Тоонынэр, түүний утга, хэрэглээ
·         Тооны нэр, түүний бүтэц, төрөл зүйл
·         Тооны нэрийн үндсэн ба шилжсэн утга
Өгүүлбэрийн дэлгэрүүлэгч гишүүд
·         Өгүүлбэрийн гол гишүүд
·         Өгүүлбэрийн гол дэлгэрүүлэгч гишүүд
·         Өгүүлбэрийн дэд дэлгэрүүлэгч гишүүд
·         Өгүүлбэрийн захын дэлгэрүүлэгч гишүүд
Намтар бичих
·         Гурван үеийн намтар бичих
·         Намтар бичих



Үнэлгээний шалгуур
·         Сугалсан асуултыг онолын үндэслэлтэй, холбогдох жишээ баримт ашиглан ярьж байгаа эсэх;
·         Багшийн нэмэлт асуултыг үнэн зөв, товч тодорхой хариулж байгаа эсэх;
·         Бие даан гүйцэтгэсэн ажил нь тавьсан шаардлагад нийцсэн эсэх;
·         Найруулгазүйн болон зөв бичихзүйн алдаа гаргахгүй байх;
·         Бүтээлийн санд байвал зохих зүйлийг бүрэн, чанартай гүйцэтгэсэн эсэх;
·         Оюутан өөрийгөө хэрхэн илэрхийлж, ярьж  байгааг харгалзаж үнэлнэ.   

Номзүй
Авиа зүй
1.     Базаррагчаа М.,Монгол хэлний авиа сэлгэх ёс, УБ.1987.
2.     Базаррагчаа М.,Монгол хэлний авианы чөлөөт сэлгэцийн тухай, УБ.1999.
3.     Владимирцов.Б.Я., Сравнительная грамматика монгольского письменного языка и халхаского наречия,М.1929.
4.     Дамдинсүрэн Ц., Монгол үсгийн дүрэм, УБ.1981.
5.     Лувсанвандан Ш., Орчин цагийн монгол хэлний бүтэц, УБ. 1968.
6.     Надмид Ж., Санжаа Ж., ОЦМХ-ний авиазүй, УБ. 1993.
7.     Мөөмөө С., Монгол хэлний авиазүй, УБ.1983.
8.     Цолоо Ж., Орчин үеийн монгол хэлний авиазүй, УБ.1976 .

Үгзүй
1.     Барайшир Ш.,Орчин цагийн монгол хэлний дайвар үг, УБ.1974.
2.     Бертагаев Т.А., Морфологическая структура слова в монгольских языках,М.1969.
3.     Бямбасан П.,Орчин цагийн монгол хэлний үгийн бүтэц, нэр үгсийн аймаг,УБ.1975.
4.     Лувсанвандан Ш.,Орчин цагийн монгол хэлний бүтэц, УБ.1968.
5.     Лувсанвандан Ш.,Морфемын онолын тухай асуудалд, /Монголын судлал, ТОМ.VII 1-26-р дэвтэр/ УБ.1970
6.     Лувсанвандан Ш.,Хэлний нөхөх, үл нөхөх байрлалын тухай асуудалд, /Монголын судлал, ТОМ.VII 1-26-р дэвтэр/ УБ.1970
7.     Орчин цагийн монгол хэлний үгзүйн байгуулалт, УБ.1987.
8.     Өнөрбаян Ц.,Орчин цагийн монгол хэлний үгзүй, УБ.2003.
9.     Ринчен Б.,Монгол бичгийн хэлний зүй, дөтгөөр дэвтэр, УБ.1967.

Өгүүлбэрзүй
1.     Базаррагчаа М.,Монгол хэлний өгүүлбэр,УБ.1988.
2.     Базаррагчаа М.,Өгүүлбэр судлал,УБ.2005.
3.     Лувсанвандан Ш., Монгол хэлний үгүүлбэрзүйн асуудлууд, УБ.2000.
4.     Мишиг Л., Монгол хэлний тусагдахуун ба байц, УБ.1957
5.     Орчин цагийн монгол хэлний зүй, УБ.1966.
6.     Пүрэв-Очир Б.,Орчин цагийн монгол хэлний өгүүлбэрзүй, УБ.1997.

Эх судлал
1.     Базаррагчаа М.,Монгол хэлний эхийн тухай, УБ.1989.
2.     Норжинлхам С.,Одсүрэн П., Эх задлах аргачлал, УБ.2008.
3.     Отгонсүрэн Д.,Эх зохиох товч гарын авлага,УБ1993.
4.     Пүрэв-Очир Б., Монгол хэлний эх задлалын асуудлууд, УБ.2002.
5.     Сүхбаатар Ц., Эхийн найруулгазүй, УБ.2002.
6.     Пүрэв-Очир Б.,Гулираанз З., Монгол хэлний энгийн өгүүлбэр, эхийн онол практикийн зарим асуудал, УБ.1995.
7.     6-11-ангийн сурах бичгүүд (шинэ)

Найруулгазүй
1.     Базаррагчаа М., Монгол хэлний сүегэр ба найруулбарын тухай, УБ. 2005.
2.     Базаррагчаа М., Үйлийн тийн ялгал,УБ.1999.
3.     Базаррагчаа М., Монгол хэлний эхийн найруулга,УБ.1989.
4.     Баттөгс Ш., Үгийн сан, найруулгазүйн дасгалын хураамж,УБ.2003.
5.     Баттогтох Д., Зуун эхийн зуун задлал, УБ.2004.
6.     Баттогтох Д., Эрдэм шинжилгээний зохиолын найруулга,УБ.2007.
7.     Буянтогтох Г.,Даваажав Г.,Монгол хэлний найруулгазүй,УБ.2009.
1.     Норовсүрэн Л., Монголын тогтмол хэвлэлийн бичлэгийн төрөл зүйл, УБ1996.
2.     Монгол албан бичгийн уламжлал, Монголын судлал 1962
3.     Отгонсүрэн Д., Монгол хэлний найруулга зүй, УБ.1975.
4.     Отгонсүрэн Д., Монгол хэлний үгийн сангийн найруулга зүй,УБ. 1997.
5.     Отгонсүрэн Д., ОЦМХ-ний үйл үгийн хэв байдлын дагаврын найруулгын үүрэг,УБ.1982.
6.     Отгонсүрэн Д., Монгол хэлний холбоос үгийн найруулгын үүрэг, УБ.1978.
7.     Отгонсүрэн Д., Уран зохиолын хэлний тухай, УБ.1974.
8.     Отгонсүрэн Д., Ярианы найруулгын соёл, УБ.1979.
9.     Отгонсүрэн Д., Эх зохиох товч гарын авлага, УБ.1995.
10.  Отгонсүрэн Д., Монгол хэлний хэлзүйн найруулгазүйн өгүүллүүд,УБ.1996.
11.  Өнөрбаян Ц.,Батбаатар Ж.,Эсээ бичихүйн үндэс, УБ.2007.
12.  Сүхбаатар Ц., Монгол хэлний найруулгазүй, УБ.1998 
13.  Сүхбаатар Ц., Найруулан бичих арга ухаан,УБ.1993.
14.  Сүхбаатар Ц., Эхийн найруулга зүй, УБ.2002.
15.  Сүхбаатар Ц., Монгол хэлний найруулгазүйн нэр томъёоны тайлбар толь, УБ.2003.
16.  Уранчимэг Л.,Төрөл бүрийн найруулгын эхийг задлах зөвлөмж  ба сургалтын эхүүд,УБ. 2004.

Үгийн сан- утгазүй, Утга судлал
1.     Бадамдорж Д., Орчин цагийн монгол хэлний утга судлалын үндэс, УБ.1997.
2.     Бадамдорж Д.,Монгол хэлний утга судлал, УБ.2001.
3.     Баттөгс Ш.,Орчин цагийн монгол хэлний үгийн сангийн дасгал, түүний тайлбар,УБ.1998.
4.     Баянсан Ж., Соёл, хэл, үндэстний сэтгэлгээ, УБ.2002.
5.     Орчин цагийн монгол, УБИС  УБ.2007.
6.     Өлзийхутаг Ц., Монгол хэлний үгийн сангийн судлал, УБ.1979.
7.     Төмөрцэрэн Ж.,Орчин цагийн монгол хэлний үгийн сангийн судлал, УБ.1974.

Хэл шинжлэлийн удиртгал
1.     Баянсан Ж., Одонтөр Ш., Хэл шинжлэлийн нэр томъёоны зүйлчилсэн тайлбар толь, УБ.1995.
2.     Мөөмөө С., Ерөнхий хэлний шинжлэл, УБ.1996.
3.     Нямсүрэн С., Хэл хэлэхүйн учир, УБ.1974.
4.     Пагва Т., Хэл шинжлэлийн удиртгал, УБ.1957.
5.     Пагва Т., Ерөнхий хэл шинжлэлийн асуудлууд, УБ.2001.

Монгол хэл заах арга
1.     Бямбасүрэн Б.,Шарав С., Дунд сургуульд монгол хэл заах арга, УБ.1988.
2.     Бямбасүрэн Б., Монгол хэл заах арга,УБ.1993.
3.     Оюун Ц., Монгол хэлний дидактик, УБ.2000.
4.     Далхажав Х.,Монгол хэл заах арга, УБ.1964.
5.     Монгол хэл, уран зохиолын боловсролын стандарт, УБ.2003.

Монгол бичиг
1.     Батбаяр Ж.,Монгол уран бичлэгийн түүх, УБ. 2001.
2.     Дашцэдэн Т.,Монгол таталган бичиг, УБ. 2005
3.     Жачин Ч., Д.Нацагдоржийн гар бичмэлийн эх бичгийн судалгаа, УБ. 2006
4.     Жачин Ч.,нар, Соён гэгээрэгч хэн бүхний монгол бичиг, УБ.2008.
5.     Нацагдорж Ц., Монгол бичиг , УБ. 2003
6.     Чоймаа Ш, Гантогтох Г., Монгол бичгийн хадмал толь
7.     ЧойжилсүрэнД., Монголын хуучин бичгийн цагаан толгойн зөв бичих дүрэм, УБ. 1978
8.     Чулуунбаатар Л.,Нүүдэлчин Монголчуудын бичиг үсгийн соёл, УБ. 2002
9.     Шагдарсүрэн Ц.,Монголчуудын үсэг бичгийн товчоон, УБ. 2001

Монгол хэлний түүхэн хэлзүй
1.     Болд Л.,Монгол хэл шинжлэлийн түүхэн найруулал,УБ.2000.
2.     Надмид Ж., Монгол хэл,  түүний бичгийн түүхэн тойм, УБ.1967.
3.     Ринчен Б., Монгол бичгийн хэлний зүй, тэргүүн дэвтэр, УБ.1964.
4.     Төмөртогоо Д., Монгол хэл шинжлэлийн түүхэн найруулал, УБ.



Боловсруулсан: Г.Даваажаргал
Г.Буянтогтох
Б.Чимэг-Эрдэнэ


Төгсөв.











ТӨГСӨЛТИЙН ШАЛГАЛТЫН ХӨТӨЛБӨР
(Англи хэл, дидактик)

Зорилго:
“Гурван-Эрдэнэ” Багшийн Дээд Сургуулийг монгол- англи хэлний багш мэргэжлээр төгсч буй оюутнуудын эзэмшсэн байвал зохих англи хэлний хэл зүй, заах аргын талаарх онолын мэдлэг, орчуулгын чадвар, дадлын түвшинг тодорхойлж бакалаврын зэрэг олгох эсэхийг шийдвэрлэх зорилготой.

Төгсөлтийн шалгалтын арга хэлбэр:
·         Онолын асуулт: билет сугалуулж яриулна.
·         Дидактикын асуулт: билет сугалуулж  яриулна.
·         Чадварын шалгалт: англиас монгол, монголоос англи руу жижиг эхийг сугалуулж орчуулуулна.
·         Бие даан гүйцэтгэсэн ажлыг шалгахдаа: оюутны боловсруулсан ажлыг зохих шаардлагын дагуу бичигдсэн эсэхийг дүгнэж, сэдвийн хүрээнд асуулт асууна.

Шалгалтын агуулга:

Онолын асуулт

1.    Concrete and Abstract Nouns
2.    Proper and Common Nouns
3.    Collective Nouns (singular and plural nouns)
4.    Personal Pronouns (Subject and Object Pronouns)
5.    Possessive Pronouns and Adjectives
6.    Reflexive and Intensive Pronouns
7.    Interrogative Pronouns
8.    Relative Pronouns
9.    Demonstrative and Indefinite Pronouns
10. Adjectives (Degree of Comparison, Proper Adjective)
11. Articles
12. Adverbs (Negative words and Comparison)
13. Prepositions (Object of the Preposition, Compound Preposition, Prepositional Phrase)
14. Conjunctions (Coordinating and Correlative)
15. Conjunctions (Subordinating and Conjunctive Adverbs)
16. Interjections
17. Simple, Compound, and Complete Subject
18. Simple, Compound, and Complete Predicate
19. Complements (Direct and Indirect Objects)
20. Verbs Forms
21. Action and Non action verbs
22. Transitive and Intransitive Verbs
23. Linking Verb
24. Verb Phrase
25. Emphatic Form
26. Verb Tenses (Active Voice)
27. Verb Tenses (Passive Voice)
28. Voice of Verbs
29. Mood of Verbs
30. Main Clauses and Subordinating Clauses
31. Adjective Clause
32. Adverb Clause
33. Noun Clause
34. Simple Sentences and Compound Sentences
35. Complex and Compound Sentences

Дидактикын асуулт

Language learning strategy, foreign language standard 
1.     Language learning process and its principles
2.     Teaching process, effective presentation
3.     Foreign language standard its components
4.     Foreign language standard, competence
English Language Approaches
5.     Task-Based Learning
6.     Prescriptive and Descriptive Approach
7.     Learner-Centered problem based learning
English language methods
8.     Grammar Translation Method
9.     Direct Method
10.  Audio-Lingual Method
11.  Community Language Learning Method
12.  Silent Way Method
13.  Total Physical Response Method
Teaching pronunciation
14.  Principles for teaching English sounds, steps for teaching and practicing sounds, activities for teaching sounds
15.  Stress in English, activities for practicing stress, sentence intonation in English, teaching intonation
Teaching vocabulary                                               
16.  Principles for communicating the meaning of words,
17.  Techniques for communicating the meaning of words
Teaching with games and songs
18.  The advantages of using games and songs 
19.  Good and bad reasons for using games in an adult class
Teaching speaking
20.  Principles in teaching speaking, example activities for speaking practice
21.  Example activities for communication
Teaching listening
22.  Example activities for listening practice
23.  Example activities for listening communication
Teaching writing
24.  Principles in teaching writing, feedback in writing
25.  Exercises and activities for teaching writing
Teaching reading
26.  Principles for teaching reading
27.  Reading exercises and activities
Lesson planning
28.  Principles for planning a lesson
29.  Planning a lesson
30.  Unit curriculum structure
31.  PPP lesson
32.  Effective tasks in English class
33.  Motivation and feedback
34.  On-line class and its advantages and disadvantages
35.  Classroom management

Чадварын шалгалтын даалгавар:

Боловсрол, соёл, урлаг, утга зохиол, хэл шинжлэл,  шинжлэх ухаан, улс төр, түүх нийгэм, эдийн засгийн тухай мэдээлэл бүхий 80-100 үгтэй эхийг англи, монгол хэл рүү орчуулна.

Бие даах ажлын зөвлөмж:
Бие даах ажил- нэгж хичээлийн хөтөлбөр нь онолын хэсэг, нэгж хичээлийн хөтөлбөр, ээлжит хичээлийн төлөвлөлтөөс бүрдэнэ.
 Онолын хэсэгт зорилго, зорилт, тухайн сэдвийн судлагдсан байдалд хийсэн дүн шинжилгээ, агуулгын айн босоо, хөндлөн холбооны дагуу сурах бичигт хийсэн анализыг багтаана.
Нэгж хичээлийн хөтөлбөр боловсруулахдаа агуулгын үлгэрчилсэн хүрээ, гадаад хэлний боловсролын стандарт, хувилбарт сурах бичиг холбогдох материалыг судлан тусгана. Мөн сурагчдын өмнөх мэдлэг, чадвар, танин мэдэхүйн түвшний талаар судалсан байна.
 Ээлжит хичээлийн төлөвлөлтөд сурагчдын эзэмших мэдлэг, чадвар, хичээлийн үе шат, сургалтын арга, багш сурагчийн үүрэг, хийх ажлыг дэлгэрэнгүй оруулна. Үзүүлэн таниулах материалыг шаардлага хангахуйц бэлдсэн байна. 

Нэгж хичээлийн сэдэв
      English 3 /Grade 7/ Admon, Ulaanbaatar 2003
1.    Friendship
2.    Descriptions
3.    What happened?
4.    A pop star’s week
5.    Clothes and accessories
6.    Save the earth
7.    Crime
8.    We can do it
9.    Getting around
10. Comparisons
11. Sports and games
12. Obligation
13. Describing homes
14. Travel experience
15. Predictions

English 4 /Grade 8/ Admon, Ulaanbaatar 2005
16. Communicating without words
17. Scouting
18. Storytelling
19. Duties and Rights
20. Celebrations
21. Love and Friendship
22. Jobs and Money
23. Things Change
24. Good luck
25. Science and Technology
26. Emotional and Physical Health
27. History
28. Travelling
29. Beauty and Health
30. The environment

English 5 /Grade 9/ Admon Ulaanbaatar, 2006
31. Fashion
32. Sports
33. Beauty
34. Relationship
35. Globalization
36. Travel
37. Good Eating Habits
38. Art and Music
39. Natural Phenomena
40. Health
41. Morality
42. Education and Careers



Үнэлгээний шалгуур

·         Сугалсан асуултыг онолын үндэслэлтэй, холбогдох жишээ баримтаар нотлон ярьж байгаа эсэх
·         Англиар зөв, цэгцтэй, ойлгомжтой ярьж байгаа эсэх
·         Нэмэлт асуултанд оновчтой хариулж байгаа эсэх
·         Найруулга зүйн болон хэл зүйн алдаагүй орчуулж байгаа эсэх
·         Бие даах ажлыг удирдамжийн дагуу чанартай, бүтээлчээр хийсэн эсэх
·         Англи хэлний ерөнхий төвшин зэргийг харгалзан үнэлнэ.

Ашиглах ном, сурах бичгийн жагсаалт

  1. Munkhtsooj.B Methodology of teaching English.,UB.2012
  2. Munkhtsooj.B Reading and speaking.,UB.2013
  3. Munkhtsooj.B Teach yourself English.,UB.2010
  4. “English Grammar” Reymond Morphy, 1999
  5. “Understanding and Using English Grammar” Betty Sch. Azar. 1999
  6. “Writer’s Choice-12” Glencoe, McGraw-Hill
  7. “Writer’s Choice-11” Glencoe, McGraw-Hill
  8. “Writer’s Choice-7” Glencoe, McGraw-Hill
  9. “Enterprise 1,2,3,4” Virgina Evans, 2007
  10. “English 3” Admon. Ulaanbaatar, 2003
  11. “English 4” Admon. Ulaanbaatar, 2005
  12. “English 5” Admon. Ulaanbaatar, 2006
  13. Ж.Оюунцэцэг “Англи хэлний хэл зүй” УБ,2008
  14. С.Ролмаа “Мaster English” УБ,2014
  15. E-books in school E-library


Боловсруулсан Б.Мөнхцоож

Төгсөв





No comments:

Post a Comment